November

De herfst is begonnen

Kippen kunnen wel tegen kou, maar tocht is echt funest. Gezondheidsproblemen, zoals uitval door E. coli, gaan vaak samen met een slecht klimaat. Nu de nachten weer kouder worden is het tijd om de ventilatie weer eens na te lopen en de inlaatventielen eventueel om te zetten van zomer- naar winterstand. In dit artikel worden slechts enkele aspecten belicht, voor een optimaal klimaatadvies is een bedrijfsspecifieke analyse door een expert vereist.

Een van de oorzaken waardoor kippen vaak ’s nachts op de tocht te zitten is dat gedurende de nacht de ventilatie terugzakt naar minimum toerental en de luchtstroom dus verzwakt. Ventielen die minder dan 4 cm open staan of juist veel te ver open staan zorgen voor koude lucht die niet aan het plafond blijft ‘plakken’. Daardoor zakt de lucht te snel en valt koud op de kippen. Het is aan te raden een aantal ventielen met de hand te sluiten om de onderdruk ’s nachts op de ingestelde streefwaarde te kunnen houden. Verder is het goed om de nachttemperatuur op zo’n 21°C in te stellen: de kippen zitten stil en hebben die warmte nodig. Te veel ventileren is niet goed. Zeker als het overdag nog warm is en ’s nachts buiten afkoelt, haal je met ventileren al snel te veel koude en vochtige lucht binnen.

 

In stalsystemen met uitloopluiken kan overdag de luchtstroom (wind) door de uitloopluiken getemperd worden door de openingen aan de buitenkant van de (overdekte) wintergarten af te schermen. Dit kan bijvoorbeeld met een in-hoogte-verstelbaar zeil of wind-breek materiaal. Bij een zeil moet de klimaatregeling zodanig worden afgesteld dat er 1,5 – 2,5 cm² (m³/h) netto doorvoeropening is om de lucht van buiten in de wintergarten te trekken. Als materiaal is wind-breekgaas ook prima geschikt (90% wind-breek en 50% gesloten) en effectiever in vergelijking tot geperforeerd of ingeponste damwand. Hiervan zijn de openingsgaten vaak te groot om de 90% wind-breek te bewerkstelligen. Sommige overdekte uitloopruimtes zijn middels verspringingen ingedeeld en kunnen mogelijk gaan functioneren als windtunnel. Hierdoor neemt de luchtsnelheid toe en kan er tocht ontstaan. Met bijvoorbeeld strobalen kan de wind juist weer worden gebroken.

Uit het veld: nieuwe gevallen van blackhead (Histomonas)

Wat ziet u aan uw leghennen? Soms ziet u niets aan uw koppel en is Blackhead een toevalsbevinding. Echter, jonge koppels leghennen (20-30 weken) zijn het meest gevoelig. Typische bevindingen zijn: treurende hennen, dalende voeropname en eiproductie van soms enkele procenten en de uitval is vaak verhoogd. Als de sectie van treurende of dode hennen door uw dierenarts beelden oplevert zoals in afbeeldingen 3 en 4, dan is de diagnose Blackhead snel gesteld. Wat zit hierachter en wat kunt u eraan doen?

 

De kleine spoelworm, Heterakis gallinarum, is één van de meest voorkomende wormen bij leghennen met uitloop. De eitjes die deze worm in de mest uitscheidt, worden na ongeveer twee weken in de omgeving infectieus. Tussen opname van zo’n wormeitje, ontwikkeling tot volwassen worm en het weer uitscheiden van nieuwe eitjes (de prepatentperiode) zitten 24-30 dagen. De diagnose van een kleine spoelwormbesmetting is te stellen door mestonderzoek en/of bij sectie door de volwassen wormen aan te tonen in de punten van de blinde darmen (afbeelding 1). Wanneer je op een risico-bedrijf (bijvoorbeeld met bedrijfsgeschiedenis van Blackhead) een afkrabsel maakt van het slijmvlies van de blinde darm, waarin nog geen kleine volwassen spoelwormen te zien zijn, kunnen onder de microscoop soms al wel de jonge larven gevonden worden (afbeelding 2).

 

Wat heeft H. gallinarum met Blackhead te maken? Kleine spoelwormeitjes dragen soms de ziekteverwekkende eencellige parasiet Histomonas meleagridis bij zich, welke de ziekte Blackhead veroorzaakt. Na opname van de spoelwormeitjes door een hen veroorzaken de protozoën ontsteking en ernstige necrose (afsterven van weefsel) in de wand van de blinde darmen (afbeelding 3), indien vergevorderd met scibulae (‘worstjes’ van ontstekingsmateriaal). Via het bloedvatenstelsel komen de protozoën vervolgens in de lever terecht en veroorzaken daar ook necrose (afbeelding 4). Hierdoor kan de uitval oplopen.

 

Wat te doen? Wanneer uw dierenarts de diagnose Blackhead op tijd gesteld heeft, is er nog genoeg te doen om de schade te beperken. Het plan van aanpak omvat: (1) zo spoedig mogelijk ontwormen bij voorkeur via drinkwater (inclusief ophokken), waarbij een nieuwe vervolgkuur 3 weken na het einde van de vorige kuur wordt herhaald (in totaal ca. 3-4 keer herhalen), (2) verwijderen strooisel en nieuw strooisel in de stal aanbrengen om infectiedruk omlaag te brengen, (3) behandelen van de uitloop waarbij de toplaag van de eerste 10 meter wordt verwijderd, ongebluste kalk wordt aangebracht (biologisch niet toegestaan), de kalk wordt ingewerkt en een nieuwe toplaag wordt aangebracht, (4) ondersteuning diergezondheid (oregano in voer of via het drinkwater, eventuele behandeling tegen coccidiose met amprolium, wanneer aangetoond dat coccidiose meespeelt), intensieve monitoring koppel d.w.z. in jong koppel tot 30 weken 2-wekelijks mestmonster onderzoeken (EPG + OPG), minstens eens per maand sectie, inclusief het maken van afkrabsels van de blinde darmen.

Kort nieuws: Even voorstellen

Mirthe de Wit (student diergeneeskunde). Ik zit in de laatste fase van mijn studie en wil mij als toekomstig pluimveedierenarts graag verdiepen in de legsector. Vandaar dat ik mijn externe stage volg bij AviVet. Daarnaast loop ik hier ook mijn onderzoeksstage en draai ik mee in het vogelmijten (promotie) onderzoek van Berrian Lammers. De komende 5 maanden zullen jullie mij dus wel vaker een keer tegenkomen: op jullie bedrijf of hier op de praktijk. Tot ziens!

 

 

 

 

 

 

Kimberly Monpellier (student diergeneeskunde). Als bijna afgestudeerde dierenarts loop ik bij AviVet mijn allerlaatste stage ‘Bestuur en Beleid’. Ik ga mij de komende 2 maanden vol enthousiasme buigen over diverse projecten in relatie tot diergezondheid en welzijn van leghennen binnen verschillende houderij systemen. Tot half november is het dus mogelijk dat jullie mij een keer langs zien komen met één van de dierenartsen van AviVet. Hopelijk tot snel!